Om niet een gigantische puinhoop achter te laten als we beiden dood en begraven of gecremeerd zijn, zijn we begonnen aan het monnikenwerk om alle verzamelde schatten, prullaria, herinneringen en Joost-mag-weten-wat-allemaal uit te zoeken en weg te doen. Ik hoor om me heen dat veel leeftijdgenoten, zeventigers om precies te zijn, hiermee bezig zijn. Vandaar dat ik onze wederwaardigheden rond dat opruimen wil delen. Ik doe verslag van dit proces in drie korte stukjes. Het eerste gaat over papieren. Het tweede gaat over het weg doen van herinneringen en het derde over wel of niet bewaren voor kinderen en kleinkinderen.
Het predigitale tijdperk,een leven in papier
We zijn het huis aan het opruimen. Hard nodig, want een druk bestaan heeft ertoe geleid, dat er te weinig tijd was om dat te doen. Nu, met pensioen, is er tijd. We treffen boekenplanken vol met ordners en klappers, want een groot deel van ons leven speelde zich op papier af. Het gaat wel om veertig jaar aan analoge documenten. Mail, computer en internet speelden nog geen rol in de administratie. Bankafschriften, formulieren van belasting, overheid en zorgverzekering, brieven van de woningbouwvereniging, jaaroverzichten, rekeningen: alles ging per post en op papier. Na afhandeling werd het als bewijs keurig gesorteerd in ordners met tabbladen. De belastingdienst verordonneerde dat alles van het eigen bedrijf tien jaar bewaard moest blijven. Nu kunnen we dat allemaal weg doen.
Levensgeschiedenis
Bij het doornemen van al deze paperassen komen we van alles tegen. In de bankafschriften zien we de jaarlijkse huur stijgen. We vinden de vergoedingen van ziektekosten, tot wel 80% van de gemaakte kosten. Met nostalgie zien we de formulieren van het ziekenfonds in. Veel lager dan de kosten van de zorgverzekering nu, zelfs met de aanvullende verzekering meegerekend. Wat een bofkonten zijn wij, dat we nog zonder nadenken naar de huisarts konden en recepten weg brachten. Nu vragen we eerst hoe duur het is en schatten in of we dat kunnen betalen. Ik bekijk de huurcontracten van onze vorige adressen. Ik vind handgeschreven lijstjes met de kosten die van de belastingaangifte afgetrokken konden worden. Maar ook vind ik terug hoe onze spaarrekeningen stegen… én weer daalden.
Shredder
Toch wel privacygevoelige informatie is dat allemaal. Iets dat je niet zo maar in de papierbak gooit. Adressen, rekeningnummers en BSN-nummers wil je niet bij elkaar weggooien. Dus ik schaf, online, een shredder aan om de meest gevoelige in formatie als confetti en spaghetti in de papierbak te kunnen doen. Dat is nog een heel karwei. Voor twee mapjes met bankafschriften toch een avondvullend programma. Het veroorzaakt een Zen-gevoel, papier urenlang vermorzelen. Maar als ik zie wat er nog meer door de shredder moet, bekruipt me toch een gevoel van hopeloosheid.
Digitale orde en rust
Ik begin hierdoor ondanks mijn klaagzangen over onbegrijpelijke digitale programma’s en menu-tjes ineens veel waardering te krijgen voor het feit dat mail gemakkelijk met zoektermen te doorzoeken is als je iets nodig hebt. Je hoeft niet meer met ordners, tabbladen en perforators aan de slag om je administratie op orde te houden. Je houdt in je huis heel wat ruimte in kasten en op boekenplanken over. Ik herinner me nog mijn wanhoop als ik een brief zocht in stapels papier die nog niet opgeborgen of geordend waren. Dat is nu allemaal verleden tijd.
Voldoening
Bij het opruimen voel ik vooral voldoening, ook al zie ik allerlei bijzonders langs komen, zoals arbeidscontracten of briefwisseling over de huur. Het roept herinneringen op aan het voorbije dagelijks leven in verschillende tijdperken: jong, studerend, werkend en met jonge kinderen in huis. Als ik de lege mapjes, ordners en multomappen in de afvalbak gooi, voel ik me bevrijd van al die administratie en financiën die niet echt een geliefd deel van het leven uit maakten. Al die verzamelde stress en saaie klusjes verdwijnen nu voorgoed.
Lees meer
Bij het opruimen kun je van alles tegenkomen. Zoals die voorwerpen van vroeger waarover we eerder schreven. Elk voorwerp van vroeger heeft een verhaal. Paasversiering die herinneringen levend houdt. Een beschuitbus waarmee je jeugd op tafel staat, een houten sigarettendoosje uit Tallinn, een poesiealbum dat je spontaan aan je opa doet denken of een communiserviesje van een tante.
