Karin de Lange bezocht in Borne Museum Bussemakershuis voor de tentoonstelling Identiteit in kleur – Vlisco: Waxprints en mode in Afrika. De Vliscostoffen hebben een geschiedenis die 180 jaar teruggaat. De naam Vlisco ontstond in 1970 en oriënteert zich op West-Afrika en de mode-industrie. De geschiedenis van Vlisco is verbonden met de geschiedenis van de grote textielindustrie die Twente tot de jaren zestig welvarend maakte.
Museum Bussemakershuis toont de geschiedenis van Vlisco in zes zalen. Het Bussemakershuis is een woonhuis en bedrijf ineen. Het is een prachtig oud pand in een groene omgeving. Het heeft een mooi café-terras in de romantische tuin achter het huis. Daar op het terras deed de zon ons bijna afzien van de tentoonstelling. Geheel ten onrechte bleek.
Batik en waxprints
De geschiedenis van deze waxprints en Vlisco is te vinden op de begane grond van het Bussemakershuis. De batik stamt uit Indonesië. Batik is het tekenen van een patroon met was op stof. Op die plek pakte de verf niet en vormde zo een patroon. In de koloniale tijd probeerden de Europeanen de batiktechniek machinaal te vervaardigen. Ze vormden houtblokken waarin het patroon stond getekend. Deze zijn te zien in een soort ‘bibliotheek’ van waxprints. Zo groeide een markt voor deze stoffen. Verschillende bedrijven legden zich op de waxprints toe. In de 21ste eeuw kregen de stoffen van Vlisco in de rand de toevoeging ‘Guaranteed Dutch Wax’ gestempeld.
West-Afrikaanse mode
Vrouwelijke handelaren ontwikkelen sinds de jaren zeventig hier de waxprints en verkopen die. Vrouwen hebben waxprints die verwijzen naar hun beroep, hun leeftijd of persoonlijke voorkeur. De stoffen zijn een luxeproduct en worden vaak van moeder op dochter doorgegeven. Vanaf 1910 werd er kleding van gemaakt. Na een teruggang in de laatste jaren van de twintigste eeuw bloeide de fabricage weer op in de beginjaren van de eenentwingste eeuw. Modeontwerpers ontwerpen nu de patronen en maken kleding. In de tentoonstelling zijn daar filmpjes en voorbeelden op modepoppen van te zien.
Textiel in Twente
De ouderen onder ons leerden nog dat Twente grote textielindustrieën had. Dat begon met weverijen en garenspinnerijen. De eerste garen- en linnenhandelaren waren Tödden. In de voorjaar en zomer trokken deze marskramers langs de dorpen en landerijen om spullen te verkopen. De marskramers/tödden vestigen zich en leveren vlas aan boeren en boerinnen. Een zware marskramerskast is nog te zien in het Bussemakershuis. Ze kregen de naam ‘fabrikeurs’ en een van hen woonde in Borne in dit huis met zijn vrouw en handelde er in linnen. In het museum weven vrijwilligers doeken op de weefgetouwen op zolder zoals dat vroeger ook gebeurde.
Linnen verdwijnt, katoen verschijnt
Linnen is arbeidsintensief en katoen verdringt daardoor uiteindelijk het linnen. In Borne vervangt de opkomst van de fabriek van Spanjaard de linnenproductie door een katoenspinnerij en -weverij. Met groot succes, want het bedrijf telt uiteindelijk ruim 3000 werknemers. In 1954 is het complex gesloopt, nadat de Chinese concurrentie het bedrijf verliesgevend maakte. Nu herinnert alleen de naam van het nieuwbouwcomplex nog aan het gigantisch grote fabriekscomplex dat hier ooit stond.
Een bezoek waard
We bezochten niet alleen het Bussemakershuis. We haalden bij de VVV een wandelroute van 1,5 uur langs de voornaamste bezienswaardigheden van Borne die naast de textielgeschiedenis ook verhalen van wederdopers en Joodse mensen omvat. Tentoonstelling en rondleiding vullen elkaar mooi aan. Een aangename wandeling door een groen dorp met interessante gebouwen.
De tentoonstelling Identiteit in kleur is te zien tot en met zondag 21 maart 2027.
Lees meer
Karin de Lange was eerder in Helmond, een beeld van een stad. Daar staat de Vliscofabriek en kun je de Vliscostoffen kopen in de outlegwinkel. Ze houdt van wandelen en koos pas voor een Vinexwandeling in Kattenbroek en Vathorst. Kees Rooze roept op: neem de tijd voor een avondwandeling, Stella Ruisch beveelt een koninklijke wandeling bij Doetinchem aan en Gert Nonnekes vindt een stadwandeling door Haarlem altijd leuk.
