Niet weggooien!

Breekt je lievelingskopje of de vaas van een dierbare tante? Niet huilend opvegen en in de vuilnisbak gooien. Raap de scherven, hopelijk niet al te veel en te klein, op. Dan ga je op een rustig moment met secondenlijm of kit en de scherven op een oude krant puzzlen. Met welke scherven kan ik beginnen met lijmen, zodat alles met barsten, dat wel, weer bíjna naadloos in elkaar past? Pak er eventueel een pincet bij. Het beste kun je één voor één de scherven lijmen met steeds droogtijd ertussen, zodat je niet met het nieuwe stukje het oude stukje weer los haalt. Het kost concentratie, geduld en precisie. Maar als het in elkaar zit, ben je nog niet klaar. Dan volgt het versieren van de barsten en breuken. Je accentueert de barsten met gouden of rode lak. En dáár draait Kintsugi om.

Barsten

Boedhistische kunst bestaat onder andere uit Wabi Sabi. Die kunst draait om onvolmaaktheid en vergankelijkheid. Enkele kenmerken ervan zijn ruwheid, soberheid en asymmetrie. Kintsugi kun je vertalen als ‘gouden verbinding’. Het is een rol gaan spelen als kunst om barsten, littekens en trauma niet te verhullen maar te benadrukken en te waarderen als de kenmerken van geschiedenis en groei. Sporen van breuk en herstel benadrukken de schoonheid van een voorwerp.

De shogun wil schoonheid

Kintsugi is ontstaan toen gebroken kostbaar porselein werd gerepareerd met nietjes. Dat vond de keizer lelijk, maar afstand doen van kostbaar porselein wilde hij ook niet. Hij vroeg zijn kunstenaars te zoeken naar een betere reparatiemethode. Die werd gevonden in Maki-e. Dit is een lak die vermengd wordt met goud, zilver of platina en als lijm gebruikt werd om keramiek te herstellen. De methode werd zo geliefd dat hij ook in Korea, Vietnam en China werd gebruikt. Deze eeuwenoude kunst wordt ook nu nog steeds toegepast.

Sporen van leven

Natuurlijk is het gerepareerde voorwerp iets anders dan het oude. Het is veranderd in een nieuw ander voorwerp. Daarmee staat het symbool voor veerkracht, heling, overleven en aanpassing. Wabi Sabi en Kintsugi staan voor het koesteren van het verleden en waarderen van ouderdom. Laat dat nu naadloos aansluiten bij mijn passie. Ik houd van sporen van slijtage of om kapotte voorwerpen te repareren. Mijn teleurstelling school erin dat ik mijn herstel niet onzichtbaar kon maken. Lijm en breuksporen blijf je zien. Voor mij was Kintsugi daarom een aansporing om van het herstel iets nieuws, moois te maken.

Kintsugi theepot

Oude spullen met nieuwe glans

Nadat ik van Kintsugi hoorde, bedacht ik dat ik kon beginnen met een gebroken rode armband die ik gelijmd had, maar vanwege de barsten nauwelijks droeg. Een gouden stift hielp mij om de barsten met goud te accentueren en ik maakte de randen ook goud. Hierna volgde geheel in de stijl van Kintsugi een flinterdun Chinees porseleinen kopje. Ik voorzag de barsten van een gouden rand. Zo ook de barst in het deksel van de theepot uit het ouderlijk huis van mijn echtgenoot. Maar het hoeft hier niet bij te blijven. Ik had al eerder een dierbare rok opgeknapt door alle gaatjes om te toveren tot geborduurde bloemetjes. Nu heb ik nog een fruitschaal die ik voor mijn vijftigste kreeg onderhanden. Die ga ik met donkerblauwe klei en goudverf repareren. Zo krijgen oude spullen een nieuwe glans.

Lees meer

Geheel in lijn met de trend van Kintsugi is het blijven gebruiken en waarderen van oude kleding en spullen in plaats van ze af te danken. Karin de Lange promootte eerder Zelf maken en repareren van spullen en een tweede leven voor een kapotte printer. Haar kleinkinderen genieten nog steeds van bijna eeuw oud speelgoed.