Hoe fijn is het om even ‘uit je hoofd’ te zijn. Een hobby die handwerk vereist is dan fantastisch. Voor de een is het muziek maken, voor de ander breien. Op Meerdanvijftig.nl laten we in onze rubriek ‘Tussen hoofd- en handwerk’ meerdere mensen over een aanstekelijke hobby aan het woord. Dit keer Wendy Voois over pottenbakken.
Zo lang ik me kan herinneren ben ik al dol op keramiek: vazen, tegeltjes, kopjes of schalen – ik hou ervan. Keramiek is eigenlijk een verzamelnaam voor alles wat van gebakken klei is gemaakt. Je kunt klei handvormen, gieten of persen in een mal of draaien op een pottenbakkersschijf. En dat laatste is precies wat ik altijd al wilde leren, zelfs nog ver voordat het zo populair was als het vandaag de dag is: pottenbakken. Of eigenlijk potten draaien, de Britten noemen het niet voor niets “throwing pottery”.
Geduld is een schone zaak
Pottenbakken is een techniek. Je plaatst een homp klei op een ronddraaiende schijf en vormt het met natte handen tot bijvoorbeeld een vaas, schaal of beker. En hoe simpel dat ook klinkt of eruit ziet – check Instagram voor de gein maar eens – dat is het dus BESLIST NIET! De allereerste les van pottenbakken? Geduld is een schone zaak. Klei leert je dat genadeloos.
Pottenbakken niet eenvoudig
Vorig jaar juli was het zover; ik nam plaats achter de draaischijf voor mijn eerste beginnerscursus van 8 lessen. En ik ondervond aan den lijve dat pottenbakken inderdaad zo eenvoudig niet is. Draaien blijkt een behoorlijk fysieke inspanning, kan op momenten bijzonder frustrerend zijn en je moet ook geen last van smetvrees hebben. Pottenbakken is een heus ambacht dat veel oefening, coördinatie en korte nagels vereist.
En het zijn nogal wat stappen die je doorlopen moet tot die bewuste homp klei omgetoverd is tot een geglazuurd kopje en bij elke stap in het proces kan er wel iets mis gaan. Vond ik het dan niks? Dat zou je zeggen, maar ik vond het ge-wel-dig. En in alle bescheidenheid: ik bleek er verrassend bedreven in.
Draai gevonden
Laat ik je kort door die stappen meenemen. Je start met het walken van de klei: de klei kneden, zodat je mogelijke luchtbellen verwijdert, waardoor het draaien soepeler verloopt en je minder kans hebt op barstjes tijdens het bakken. Eenmaal goed gewalkt, kwak je de tot bal gekneedde klei op je draaischijf. Het heuse draaiwerk kan beginnen. De klei moet als eerste gecentreerd worden: een cruciale stap, anders is hetgeen je wilt maken niet symmetrisch en ook moeilijker vorm te geven. Daarna open je de klei, check je de dikte van de bodem en pers je de wanden lichtjes samen.
Dan de meest lastige stap: de klei optrekken. Je gaat de wanden proberen omhoog te brengen tot de basisvorm van een cilinder. Daar zijn diverse handtechnieken voor en ik heb er na 2 cursussen en 3 docenten eindelijk een beetje (!) handigheid in ontwikkeld of – om in pottenbakkerstermen te blijven – mijn draai in gevonden.
Als je je werk succesvol van je draaischijf hebt afgehaald (een verhaal op zich en opnieuw kans op grote frustratie), pak je het voorzichtig in plastic en laat je het drogen tot de klei leerhard is. In die staat kun je je creatie namelijk gaan afdraaien en met speciale tools afwerken en vormgeven. Heerlijk om je eigen creatieve handtekening op je werk te kunnen achterlaten. Dan volgt nog een heel proces van biscuit stoken, glazuren en opnieuw stoken tot een eindresultaat.
Zelf servies maken
Onnodig om te zeggen dat dit niet even een hobby is die je na een paar lessen besluit thuis uit te gaan oefenen. Kan wel, maar dat heeft een forse investering aan materialen (en ruimte) nodig. Mocht je gegrepen zijn door het draaien van klei, is het wellicht handiger om bijvoorbeeld atelierdeler te worden bij een keramiekstudio of af en toe een plek te boeken in een vrij atelier. Of je blijft gewoon lekker door cursussen. Zo start ik binnenkort een 3e opleiding om mijn eigen 2-delig servies te maken: nu al zin in. Onze schuur verbouwen tot keramiekatelier kan daarna altijd nog…
Lees meer
Toon Wooning doet aan houtbewerking. Evert Prijs ging terug naar de hobby uit zijn jeugd: modelschepen bouwen en juf Sas maakte van haar hobby haar beroep. Marieke ontstresst achter de naaimachine en Kees Rooze maakt graag muziek en dat begon met een Egmond gitaar. Marnix Princen was als kind in de ban van Pokémon. Hij blikt terug op 30 jaar Pokémon en Karin de Lange ontdekte de Kintsugi; de Japanse kunst van het repareren.
