Als kleuter was Stella Ruisch bang voor Sinterklaas maar niet voor -toen nog- zwarte Pieten. Dat waren juist de leuke, aardige, snoep strooiende vertegenwoordigers van de Goedheiligman. En dat zijn ze tot op heden gebleven. Ook nu ze dankzij de acties van Kick Out Zwarte Piet (KOZP) tot roetveeg Pieten zijn omgetoverd zoals bij de intocht afgelopen weekeinde.

Sint én Piet verdienen bescherming

Ik woon al sinds de jaren zeventig in een multiculturele omgeving. En voordat KOZP 15 jaar geleden met actievoeren begon, heb ik nooit één moment Zwarte Piet geassocieerd met mijn donkere buurtbewoners. Ik vond het protest daarom ver gezocht en kon meevoelen met de Nederlandse afkeer om te sleutelen aan een dierbaar cultureel erfgoed. Erfgoed, dat met de oprukkende populariteit van de Kerstman toch al onder druk staat.

Dus Sint én Piet verdienen bescherming. Maar in de loop der jaren ben ik wel van mening veranderd over zijn kleur. Door de demonstraties en discussies verdiepte ik me in de geschiedenis van het Sinterklaasfeest. En de komst van Zwarte Piet. Want die is er niet altijd geweest. Eeuwenlang moest de Goedheiligman het in zijn eentje opknappen.

Goedheiligman knapte eeuwenlang in zijn eentje op

In de middeleeuwen werd de heilige St. Nicolaas al geëerd met een viering. Die later werd gekoppeld aan St.Nicolaasmarkten waar zoete lekkernijen konden worden gekocht. Pas toen St. Nicolaas werd verguisd door de protestants christelijke kerkgangers die de sint vooral een uitwas vonden van het rooms-katholieke geloof, deed er een ‘Piet’ zijn intrede. Er dook met de komst van Sint in december bij de protestanten een zwart gemaakte duivel op die zich in de 19de eeuw als boeman ontpopte. Getooid met rammelende kettingen om stoute kinderen angst aan te jagen.

Onderwijzer gaf Sint een knecht

Halverwege diezelfde eeuw schiep onderwijzer Jan Schenkman in een razend populaire boekje naast St. Nicolaas plotseling ook een -zwarte- knecht. Een knecht die pas in de afgelopen eeuw niet alleen zwarter werd maar als Piet ook rode lippen, kroeshaar en gouden oorbellen aangemeten kreeg. Sinds een kleine eeuw is de intocht van Sinterklaas uitgegroeid tot een evenement, waarbij het publiek ook steeds groter is geworden. En nam het aantal Pieten ook toe.

Gepest met Zwarte Piet

Niet zo gek dat ook de discussie over de verschijning van Zwarte Piet is losgebarsten. Want tussen de ouders met kinderen staan er inmiddels ook van andere afkomst en andere huidskleur. En wat ik hoorde van leeftijdgenoten van mijn inmiddels volwassen kinderen, werden zij in de klas wel degelijk gepest met Zwarte Piet om hun huidskleur.

Sinterklaasfeest onverwoestbaar maar wel veranderd

Er is dus geen rotsvaste traditie in het vieren van Sinterklaas. Door de jaren heen zijn er altijd veranderingen geweest. Ook de liedjes die worden gezongen, hebben andere -kindvriendelijker-  teksten gekregen. Nog vóór de discussie over het uiterlijk van Piet.

Voor wie wil bijblijven, de nieuwe tekst van ‘Zie ginds komt de stoomboot’.

Ook al zou je door alle protesten, demonstraties en rellen van de afgelopen jaren anders denken: Sinterklaas is vooral een kinderfeest. Voor álle kinderen, uit alle windstreken van de wereld. Een feest dat met de voor mij met de onmisbare -roetveeg- Pieten écht net zo leuk is. En waar zeker geen kind mee gepest kan worden. Gelukkig zijn de meeste mensen (Nog maar een krappe eenderde is voor behoud van een zwarte Piet) daarvan nu net als ik overtuigd. KOZP vindt dan ook dat hun actiegroep niet meer nodig is en heft zichzelf per 5 december op. Tijd om met zijn allen Sint én roetveeg Pieten te verwelkomen. Van Texel tot Yerseke.

Meer lezen

Het lastigste is het ‘Z’-woord uit de liedjes in je hoofd te halen. Dat is oefenen voor opa’s en oma’s schreven we al eerder. Ook al is het een kinderfeest, de leuke herinneringen uit je jeugd wil je graag levend houden. Zoals Karin de Lange die elk jaar surprises maakt en gedichten schrijft met haar gezin. Zo maakte ze het schattige popje Bumba dat nog een leven kreeg ná pakjesavond. Bij Sinterklaas hoort natuurlijk naast het Sinterklaasjournaal ook een leuke film. Zoals die van de Club van Sinterklaas, die elkaar weer een nieuw verhaal vertelt.

Openingsfoto: In de film ‘Race tegen de klok’ wordt Sint niet alleen geholpen door zijn Pieten…Foto: Dutch Film Works