Deze week werden op de drooggevallen bodem van de Nederrijn nog een Romeinse munt en sleutel ontdekt. Het past in het groeiend rijtje vondsten die duidelijk maken dat er in de eerste eeuwen na Christus een bloeiende samenleving is geweest aan de noordgrens van het Romeinse rijk. Die zogenaamde Limes volgt de loop van de Rijn door ons land en biedt wandelaars een meerdaagse uitdaging. Stella Ruisch liep een stuk mee van Arnhem naar Elst.
Een échte Romeinse tempel
Het vergt de nodige verbeeldingskracht tussen de nieuwbouwwijken van Arnhem-Zuid en Elst maar borden én de eindbestemming: de grote kerk van Elst helpen in gedachten terug te gaan naar de tijd dat hier Bataven en Romeinen samenleefden. Mijn nieuwsgierigheid was al eerder gewekt door een paar seconden tijdens de uitzending van het Verhaal van Nederland. Wow, de fundamenten van een échte Romeinse tempel liet Daan Schuurmans zien onder de vloer van de Grote Kerk in Elst.
Castra Herculis langs de Limes
Dáár wilde ik naartoe en het stralende zomerweer nodigden ons eind juli uit dat te doen via het ‘Romeinenpad’ dat ik tegenkwam op de website van Limes.nl. De route die start bij het Centraal Station van Arnhem leidde ons via de Nelson Mandelabrug naar het ‘Uiterwaardenpark Meinerswijk’. Ook nog eens een schitterend natuurgebied, waar konikpaarden grazen en lepelaars zijn te zien.
Hier heeft aan de toen nog meanderende Rijn een militair fort van de Romeinen gestaan: Castra Herculis. Daags erna zie ik in de kerk in Elst een half vergaan metalen plaatje, waarop vermeld staat dat de drager jaren dienst heeft gedaan in het Romeinse leger en daarom recht heeft op huis en grond. Misschien was deze Bataaf wel hier gelegerd, want onze gids in de kerk vertelt dat de Bataven gewild waren om hun vaardigheid geharnast te paard door water te waadden.
Limes Unesco Werelderfgoed
En zo zijn er de afgelopen jaren meer sporen gevonden langs de Rijn. Het idee uit mijn schooljeugd dat er buiten Nijmegen en Maastricht niet veel meer herinnert aan Romeinse aanwezigheid is allang gelogenstraft. Met de groeiende kennis en kunde om uit grondverkleuringen fundamenten te kunnen traceren en dendrologische datering van houten palen, weten we inmiddels veel meer. Zoveel dat de Limes inmiddels Unesco Werelderfgoed is geworden. In 2026 is dat 5 jaar geleden en dat wordt tot en met gevierd met speciale evenementen.
Twee Romeinse tempels
De bouw van de moderne woonwijken waardoor we nu wandelen in Arnhem-Zuid en Elst heeft veel aan het licht gebracht. Er is zelfs in de kerk van Elst al weer een nieuwe vitrine erbij, waarin een glazen kom duidelijk maakt, hoe verfijnd het werk van glasblazers en pottenbakkers bijna 2000 jaar geleden al was. De dijkjes van het latere landgoed Park herinneren eraan dat niet alleen Nederlanders maar ook Romeinen al wisten hoe ze irrigatiekanalen moesten aanleggen. En de Grote Molenstraat in Elst is geplaveid op voetsporen van meer dan duizend jaar geleden. Voetsporen die leidde naar de twee (!) tempels (en een klein heiligdom) die hier ooit op dit verhoogde stukje grond hebben gestaan.
Romeinenpad kruist Limes wandeling
De Limes lange afstand wandelroute is gemarkeerd met rood/witte balkjes. En loopt gedeeltelijk parallel met ons Romeinenpad van Wandelnet.nl. Een beetje verwarrend, waardoor we een beetje van de route raken, die via gpx-tracking in mijn telefoon staat. Onze wandeling loopt een paar kilometer verder uit dan de bijna 16 kilometer die we ervoor hadden gerekend. Maar daardoor smaakte het verfrissende -alcoholvrije biertje op het terras van de gezellige Dorpsstraat des te lekkerder. En bleek het nog maar een klein eindje naar het station van Elst om terug te reizen.
Meer lezen
Bij Meerdanvijftig.nl wandelen we graag. En dat hoeft niet per se over de heide te zijn, ook al bloeit die nu wel. Karin de Lange maakte een verrassende tocht door Vinexwijken. En wandelen is ook leuk om met een club te doen, schreef Marlies Mielekamp.
Openingsfoto: de reconstructie van het castellum Castra Herculis in uiterwaardenpark Meinerswijk in Arnhem. Foto: Limeswerelderfgoed.nl/Istock.
